Volmacht en levenstestament: regelen voor het geval dat
Een testament werkt na overlijden. Een levenstestament werkt daarvóór, en juist dat is wat de meeste families onvoorbereid treft.
Het document dat vóór het overlijden werkt
Een testament regelt wat er ná uw overlijden gebeurt. Maar er is een periode die veel families onvoorbereid treft: de tijd waarin iemand nog leeft maar zelf niet meer kan beslissen, bijvoorbeeld na een beroerte of bij dementie.
Voor die situatie bestaat het levenstestament. Het is een notariële akte waarin u vastlegt wie namens u mag handelen en binnen welke grenzen, voor het geval u dat zelf niet meer kunt.
Waarom het uitmaakt dat het geregeld is
Zonder zo'n regeling kunnen naasten niet zomaar namens iemand handelen. Banken, verzekeraars en instanties vragen om een geldige grondslag. Ontbreekt die, dan resteert een gang naar de rechter om bewind, mentorschap of curatele te laten instellen: dat kost tijd, geld en gaat gepaard met verantwoording achteraf.
Een levenstestament dat op tijd is opgemaakt voorkomt die route. Op tijd betekent: op een moment waarop iemand nog in staat is zijn wil te bepalen, want daarna kan het niet meer.
Wat er in kan staan
- Financiële zaken: wie bankzaken doet, rekeningen betaalt, de belastingaangifte verzorgt.
- Onroerend goed: of en onder welke voorwaarden de woning verkocht mag worden.
- Medische zaken: wie als vertegenwoordiger optreedt richting zorgverleners.
- Persoonlijke wensen over zorg, wonen en dagelijkse zaken.
- Schenkingen: of de gevolmachtigde die mag doen en binnen welke grenzen.
- Toezicht: of iemand meekijkt en verantwoording krijgt.
Wie u aanwijst
Dit is de belangrijkste beslissing en krijgt vaak de minste aandacht. Een gevolmachtigde met ruime bevoegdheden kan ingrijpende handelingen verrichten. Naast vertrouwen tellen ook praktische zaken: heeft deze persoon de tijd, woont hij niet te ver weg, en is het verstandig om twee mensen aan te wijzen die samen moeten optreden?
| Document | Wanneer het werkt | Vorm |
|---|---|---|
| Testament | Na overlijden | Notariële akte |
| Levenstestament | Tijdens leven, bij wilsonbekwaamheid | Notariële akte |
| Gewone volmacht | Direct, voor bepaalde handelingen | Kan onderhands, maar wordt niet overal geaccepteerd |
| Donorregistratie | Na overlijden | Via het Donorregister, los hiervan |
Waarom onderhandse volmachten vaak stranden
Een op papier geschreven volmacht is niet zonder waarde, maar wordt in de praktijk lang niet altijd geaccepteerd. Banken en instanties stellen eisen aan de vorm en willen zekerheid over echtheid en over de wilsbekwaamheid op het moment van ondertekenen. Een notariële akte geeft die zekerheid; een briefje niet.
Vragen om mee te nemen
- Welke bevoegdheden heb ik werkelijk nodig, en welke wil ik juist uitsluiten?
- Eén gevolmachtigde of meerdere, en moeten die samen of afzonderlijk kunnen handelen?
- Wanneer treedt het in werking, en wie stelt dat vast?
- Wil ik toezicht of verantwoording inbouwen?
- Hoe herroep ik het als de omstandigheden veranderen?
- Wie moet weten dat het bestaat, en waar bewaar ik de afschriften?
